maize Introduction – Duplicate – [#24334] pun

ਮੱਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਾਦ ਅਤੇ ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਅਨਾਜਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੱਕੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਲ ਭਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਣਾ, ਚਾਰਾ, ਹਰੇ ਭੁੱਟੇ, ਮਿੱਠੀ ਮੱਕੀ ਬੇਬੀ ਕੌਰਨ ਅਤੇ ਪੌਪਕੌਰਨ।
ਮੱਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਨ ਅਤੇ ਗੈਂਹੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਮੱਕੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (20.9%), ਕਰਨਾਟਕ (16.5%), ਰਾਜਸਥਾਨ (9.9%), ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (9.1%), ਬਿਹਾਰ (8.9%), ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (6.1%), ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (5.7%) ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (4.4%) ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਲਵਾਯੂ

ਮੱਕੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਪਸੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਮੀ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੱਕੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਉਥੇ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 15℃ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਫਸਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਪਾਲਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਉਚਿਤ ਤਾਪਮਾਨ: ਅੰਕੁਰਣ ਲਈ 21℃ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ 32℃।
ਮੱਕੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਲਗਭਗ 600 ਮਿ.ਮੀ. ਵਰਖਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।

ਮਿੱਟੀ

ਮੱਕੀ ਕਾਲੀ ਕਪਾਹ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ, ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਦੋਮਟ ਰੇਤੀਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਚੰਗੀ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਇਸ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੱਕੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ pH ਲਈ ਮੱਧਮ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਚਿਤ pH – 6.5 ਤੋਂ 7.5 ਹੈ।

ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ

ਰਾਜ	ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ
*ਯੂਪੀ, ਬਿਹਾਰ*	20 *ਜੂਨ* – *ਜੁਲਾਈ* ਦਾ *ਅੰਤ*
*ਮੱਧ* *ਪ੍ਰਦੇਸ਼*	*ਸਾਉਣੀ-15* ਜੂਨ – ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਅੰਤ ਹਾੜੀ –ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ 15 ਨਵੰਬਰ ਜ਼ੈਦ–ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ 15 ਫਰਵਰੀ**
*ਆਂਧਰਾ* *ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤੇਲੰਗਾਨਾ*	*ਸਾਉਣੀ-15* ਜੂਨ ਤੋਂ 15 ਜੁਲਾਈ ਹਾੜੀ -15 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 15 ਨਵੰਬਰ**
*ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ*	*ਸਾਉਣੀ-20* ਜੂਨ ਤੋਂ 10 ਜੁਲਾਈ ਹਾੜੀ –ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੰਦਰਵਾੜਾ ਜ਼ੈਦ–ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੰਦਰਵਾੜਾ**
*ਰਾਜਸਥਾਨ*	10 *ਜੂਨ* *– 20* *ਜੁਲਾਈ*
*ਕਰਨਾਟਕ*	*ਖਰੀਫ਼–ਮਈ ਤੋਂ* *ਜੂਨ* ਹਾੜੀ – *ਸਤੰਬਰ* *ਤੋਂ* *ਨਵੰਬਰ* *ਜ਼ੈਦ– ਜਨਵਰੀ* *ਤੋਂ* *ਫਰਵਰੀ*
*ਗੁਜਰਾਤ*	*ਸਾਉਣੀ-15* ਜੂਨ ਤੋਂ 15 ਜੁਲਾਈ ਹਾੜੀ:--15 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 15 ਨਵੰਬਰ ਜ਼ੈਦ-1 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 15 ਫਰਵਰੀ**
*ਪੰਜਾਬ*	*ਸਾਉਣੀ:- 15 ਜੂਨ* *ਤੋਂ* 15 *ਜੁਲਾਈ* *ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ:-* *ਜੂਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤਾ* ਹਾੜੀ:- *ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ* *ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ:-* *1-15 (ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੱਖਵਾਰ)* *ਬਸੰਤ –* *ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੱਕ* *ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ:-* *ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤਾ*

ਮੱਕੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਬੀਜਾਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਬੀਜਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਸਲ ਮੌਸਮੀ ਤਣਾਅ, ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਬਿਜਾਈ	ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਬਿਜਾਈ
• ਮੌਸਮੀ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ-ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਵੱਧ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।	• ਮੱਕੀ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਕਠਿਨ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਮੱਕੀ ਨੂੰ ਪਾਲਾ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਤਣਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਕਠਿਨ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।	• ਇਹ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮੌਸਮੀ ਅਸਥਿਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਅੰਕੁਰਣ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੌਧਿਆਂ ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੌਧਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।	• ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
• ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੜਾਂ ਦੀ ਵਾਧਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।	• ਪੈਦਾਵਾਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਪੈਦਾਵਾਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।	• ਪੌਧਿਆਂ ਦੀ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁੱਟੇ ਛੋਟੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਬੀਜ ਇਲਾਜ

ਬਿਮਾਰੀ/ਕੀੜੇ–ਕੀਟ	ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕ/ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ	ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਦਰ (ਗ੍ਰਾਮ/ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ)
1. ਟਰਸੀਕਮ ਲੀਫ ਬਲਾਈਟ, ਬੈਂਡਡ ਲੀਫ ਅਤੇ ਸ਼ੀਥ ਬਲਾਈਟ, ਮੇਡਿਸ ਲੀਫ ਬਲਾਈਟ	ਬਾਵਿਸਟਿਨ + ਕੈਪਟਨ 1:1 ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ	2.0
2. ਪਾਈਥੀਅਮ ਡੰਡੀ ਸੜਨ	ਕੈਪਟਨ	2.5
3. ਸਿਉਂਕ ਅਤੇ ਸ਼ੂਟ ਫਲਾਈ	ਇਮੀਡਾਕਲੋਪ੍ਰਿਡ	4.0

ਬੀਜ ਦਰ ਅਤੇ ਵਿੱਥ

ਰਾਜ	ਉਦੇਸ਼	ਬੀਜ ਦੀ ਦਰ (ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ/ਏਕੜ)	ਸਪੇਸਿੰਗ(ਸੈ.ਮੀ. ਵਿੱਚ)
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇਲੰਗਾਨਾ	ਛੋਟਾ, ਦਰਮਿਆਨਾ, ਲੰਮਾ	6-8	60*20
ਬਿਹਾਰ, ਯੂ.ਪੀ.	ਮੀਂਹ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ	7-8	70*20-25
ਬਿਹਾਰ, ਯੂ.ਪੀ.	ਸਿੰਜਾਈ ਕੀਤੀ	8	70*20
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼	ਜਲਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ	6-8	60*20
	ਦਰਮਿਆਨੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ	6-8	60*22
	ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਰਿਪੱਕਤਾ	6-8	75*20
ਕਰਨਾਟਕ	ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ	9-11	60*30
ਰਾਜਸਥਾਨ	ਜਲਦੀ, ਦਰਮਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਰਿਪੱਕਤਾ	8-10	60-75*20-25
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ	ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ, ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਮਿਆਦ	6-8	60-75*20-25
ਗੁਜਰਾਤ	ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ	8-10	60-75*20-25
ਪੰਜਾਬ	ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ	8-10	60*20
ਪੰਜਾਬ	ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਰਿਪੱਕਤਾ	10-12	50-55*18-20

ਬੀਜ ਦੀ ਦਰ ਅਤੇ ਵਿੱਥ

ਸਵੀਟ ਕੌਰਨ	4	60*20
ਬੇਬੀ ਕੌਰਨ	10	45*20
ਪੌਪ ਕੌਰਨ	5	60*20
ਚਾਰਾ	16	45*10

ਬੀਜਾਈ ਦਾ ਢੰਗ

ਸਾਉਣੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਬੈੱਡ ‘ਤੇ ਬੀਜਾਈ ਕਰਨੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
40 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀਆਂ ਮੇੜਾਂ ਅਤੇ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਬੈੱਡ ਪਲਾਂਟਰ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ।
ਮੱਕੀ ਦਾ ਬੀਜ ਡਿਬਲਿੰਗ ਜਾਂ ਡ੍ਰਿਲਿੰਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੀਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬੀਜ 3.5–5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ‘ਤੇ ਬੀਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੱਕੀ (ਕਦਮ 1)

ਜਲਵਾਯੂ

ਮਿੱਟੀ

ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ

ਬੀਜ ਇਲਾਜ

ਬੀਜ ਦਰ ਅਤੇ ਵਿੱਥ

ਬੀਜ ਦੀ ਦਰ ਅਤੇ ਵਿੱਥ

ਬੀਜਾਈ ਦਾ ਢੰਗ